Onderstaand slachtoffer was van geboorte geen Culemborger, maar woonde er wel:
| Achternaam | Harmsen | ||
| Voornamen | Pieter Johan Marie | Voorletters | P.J.M. |
| Beroep | Schilder | ||
| Geboorteplaats | Vianen | Geboortedatum | 11-01-1906 |
| Overlijdensplaats | Polen/ Zabikowo | Overlijdensdatum | 28-04-1945 |
Blz.
uit trouwboekje (foto Kees Eulink)
Piet was al
achtendertig toen hij in maart 1944 trouwde met de drie jaar jongere Adriana
Anna (Sjaan, "Zus")Wagemaker uit
Culemborg. Zij was de derde van acht kinderen. Sjaan dreef samen met haar twee
zussen een naaiatelier op de Oostersingel. Het echtpaar woonde in bij Sjaans
bejaarde moeder. Drie weken na het huwelijk werd Piet al opgeroepen voor de
Arbeitseinsatz.
Waar hij toen naar toe ging is nog onduidelijk.
Midden 1944 was hij werkzaam bij de aanleg van een verdedigingslinie in de buurt
van de oude Duits-Poolse grens in het dorpje Nadnia bij Neu Tomischel (Pools:
Nowy Tomysl) en Bentschen (Pools: Zbaszyn). Hier werd Piet op 30 augustus
1944 gearresteerd. De aanklacht van de Gestapo luidde: "Reichsfeindlicher Aktivitäten"
Hij werd van 8 september 1944 tot en met 30 december 1944 geïnterneerd in concentratiekamp Zabikowo in Polen.
Dit kamp was voor de Gestapo een plaats waar de gearresteerden voor de duur van
het onderzoek en de verhoren konden worden vastgehouden tot het oordeel was
geveld.
Het kamp was bijna 4 ha. groot. Het was omringd met prikkeldraad, waarop stroom
stond. Er was een mannen- en vrouwenkamp dat strikt gescheiden was. Ook werden
de politieke gevangen gescheiden gehouden van de overige gevangenen.

(foto: website www.zabikowo.home.pl)
Dit kamp was overwegend voor Polen
bestemd, maar ook Russische krijgsgevangenen, Duitse deserteurs van de
Wehrmacht, Luxemburgers, Nederlanders, Hongaren, Slowaken en Amerikaanse
staatsburgers werden hier gevangen gehouden.
Uit angst voor de Russische opmars begonnen de Duitsers dit kamp vanaf 20
januari 1945 te evacueren. 408 gevangenen werden per trein naar kamp
Sachsenhausen getransporteerd. Het kamp Zabikowo werd ondertussen in brand
gestoken. Daarbij werden ook de in de haast geëxecuteerde gevangen verbrand.
De overgebleven resten van de verbrande houten barakken.
(foto: website www.zabikowo.home.pl)
De
overige 208 gevangenen moesten lopen naar kamp Sachsenhausen.
Vrouwelijke politieke gevangenen werden naar het verderweg gelegen
concentratiekamp Ravensbrück geleid. Onderweg werden de zwakkeren en de door de
mars uitgeputte mensen gedood. 33 personen uit de
omgeving van Makowo Mazowiekie, die in het kamp waren achtergebleven, werden
door SS'ers op het kerkhof van Zabikowo doodgeschoten.
's Middags op 26 januari 1945 marcheerden de Sovjettroepen de omgeving van
Zabikowo binnen.
Wat er daarna precies met Piet is gebeurd is tot nu toe onduidelijk.
Uit onderstaande correspondentie van Districtsbureau Verzorging Oorlogsslachtoffers met de Gemeente Culemborg blijkt, dat de weduwe van Piet na de oorlog enige tijd financieel is ondersteund.
