Treinbeschieting 31 mei 1944 nabij het station van Culemborg
 

Op woensdagmiddag 31 mei 1944 om 13.32 uur werden twee elektrische treinen, van het zgn. mat. '36-type, vlak voor het station van Culemborg beschoten door Amerikaanse P-47D’s Thunderbolt (bijnaam "Jug") van USAAF 356FG/360FS. Ze begeleidden die dag B-17’s, die vliegveld Gilze-Rijen, het spoorwegemplacement van Roosendaal en drie toevallige doelen aanvielen.

De trein uit 's-Hertogenbosch, met ritnummer 638,
was volgens het spoorboekje de trein van Eindhoven naar Amsterdam, die om 13.33 in Culemborg zou stoppen. Hij werd bestuurd door machinist Nico Ouwerkerk. Juist voordat de trein het station binnenliep, zag de conducteur aan de rode vlaggen die uithingen, dat er luchtalarm was en waarschuwde Nico. Het was echter al te laat om maatregelen te nemen. De Amerikaanse jagers beschoten bij km. paal 18.2, dus aan de zuidzijde van het station, niet alleen de trein, maar bestookten hem ook nog met fosforbommen. In  deze trein vielen acht doden: de machinist en zeven reizigers. Eén ervan stierf van schrik, vier reizigers werden zwaar gewond, één licht gewond. Het treinstel brandde bovendien gedeeltelijk uit.
Van de trein uit de richting Utrecht, met ritnummer 631, is bekend
dat hij bij km. 17.1 werd beschoten, dus halverwege de spoorbrug en het station. Hierbij viel één dode en één licht gewonde. Deze trein was volgens het spoorboekje de trein van Den Haag via Utrecht naar Eindhoven en zou om 13.31 in Culemborg stoppen.

Op weg naar het zuiden beschoten dezelfde Amerikaanse jagers even later ook nog een kolentrein in Geldermalsen. Op deze 31e mei 1944 vonden maar liefst 27 treinbeschietingen in het land plaats, waarbij overigens in Culemborg de meeste slachtoffers vielen.
’s Nachts werden er ook veel treinen aangevallen. Door het lichtschijn van de vuren van de stoomlocomotieven waren deze in de nacht goed zichtbaar voor de geallieerde vliegers. Tevens kwamen er steeds meer geallieerde aanvallen op het veer, de spoorbrug en het station, waardoor het steeds gevaarlijker werd om zich daar op te houden.


Een soortgelijke elektrische trein zoals die in Culemborg beschoten is.  Hier op  de spoorbrug van Zaltbommel.
Het betreft het zgn. mat. '36 treinstel, dat vervaardigd werd door N.V. Werkspoor  te Utrecht. (Bron: Nico Spilt)

 

 

 

De lijst van deze negen slachtoffers:

akte 68
Lasance, Antonius Joannes Marie, 39 jaar, makelaar in onroerende goederen, geboren te Zevenbergen, wonend te Voorburg, gehuwd met Everdina Lambertina Antonia Bakker, zoon van  Antonius Josephus Henricus Lasance en van Carolina Maria van der Hulst.


Akte 69
Van Iterson, Gijsbert, 49 jaar, varkenshandelaar, geboren en wonende te Meteren (Gemeente Geldermalsen), gehuwd met Frederika Blom, zoon van Jan Hendrik van Iterson en Jantje van Meeteren.

 .

Akte 71
Kruijer, Johanna, 29 jaar, geboren en wonende te Haarlem, gehuwd met David Jacob Antonie Geluk, dochter van Pieter Kruijer (doet aangifte) en van Johanna Maria Landmeijer.


Akte 72
Ouwerkerk, Nicolaas Arnoldus, 43 jaar, machinist van deze bewuste trein, geboren te Rotterdam en wonende te Eindhoven, gehuwd met Lisa Catharina van den Dungen, zoon van Nicolaas Cornelis Ouwerkerk en van Hendrika van de Grint.


 

Akte 73
Vriend, Jan, 63 jaar, Rooms Katholieke priester, geboren te Hoogkarspel en wonende te Nuenen, zoon van Dirk Vriend en Catharina Oud.


Akte 74
Wolff, Adrianus Adolph Gustav, 42 jaar, kantoorbediende, geboren en wonende te Amsterdam, gehuwd met de uit Gestel en Blaarthem afkomstige Justina Maria Bergmans. Hij was de zoon van Adolph Otto Wolff en van Jacqueline Adriana Josina (Anna) van der Hengst.


Akte 75
Van Winkel, Louisa Antoinetta Petronella ("Wies"), 27 jaar, muzikante, geboren te Strijp en wonende te Eindhoven, dochter van Petrus Martinus Adrianus van Winkel en van , Anna Catharina Josephina Teurlinckx.


Akte 76
Koch, Eduard Johan, 47 jaar, directeur Ingenieursbureau Bouwnijverheid, geboren te Atjeh en wonende te Wassenaar, gehuwd met Johanna Louise Fischer, zoon van Eduard Adriaan Koch, arts en van Johanna de Vlugt.


Akte 81
Hesemans, Adriana Cornelia, 33 jaar, geboren en wonende te Hedel, dochter van Martinus Hesemans en van Antonia van den Berk.
Zij is de 'tante Jeanne' uit de beschrijving van de destijds 7-jarige Louk Hesemans, die deze treinbeschieting overleefde.


Veel dank aan leden van de StamboomVragenForum, m.n. Ludmilla van Santen-Bergmaier, Victor Lansink van Het Utrechts Archief en de diverse familieleden van bovengenoemde slachtoffers.